Lees voor

Allerzielen Alom: indrukwekkend en onvergetelijk

10-11-2011 12:30
0 reacties

ZWANENBURG - "Het is een regelrecht geschenk om dit mee te mogen maken.'' Zomaar een reactie van een van de ruim driehonderd bezoekers aan Allerzielen Alom dat vorige week plaatsvond op de begraafplaats van Zwanenburg.

Andere bezoekers spreken van indrukwekkend, onvergetelijk en sfeervol. En veelvuldig valt het woord dat niet direct met een begraafplaats wordt geassocieerd: genieten. "Als bezoekers juist dat woord kunnen gebruiken is de avond geslaagd te noemen'', zeggen beeldend kunstenaar Simone de Groot en Joke Rood van Pier K, de beide trekkers van Allerzielen Alom.

Allerzielen is van oudsher een katholieke traditie. Men bidt voor de overledenen, brandt kaarsen en legt bloemen, veelal chrysanten, op de graven. In landen als Polen, Mexico, Spanje en Italië, is het Allerzielenfeest op 2 november méér dan een grafbezoek met bloemen. Allerzielen wordt er gevierd met eten en drinken en het maken van muziek. In Polen zijn de begraafplaatsen een zee van kaarslicht.

Veel licht is er donderdagavond ook op de Zwanenburgse dodenakker. De paden zijn met fakkels verlicht, er zijn vuurcirkels, bomen zijn prachtig aangelicht en in de vijver drijven waxinelichtjes. Boven een open vuur hangt een ketel met daarin gloeiwijn. Voor extra sfeer zorgt de uit de Grote Kerk van Halfweg afkomstige klok die bij aanvang en afsluiting van Allerzielen Alom wordt geluid.

Op heel veel verschillende manieren kunnen de overledenen herdacht worden. Zo is er een tent gemaakt van kledingstukken. Door de kunstenaar zelf gedragen, maar niet in staat er afscheid van te nemen. Bezoekers kunnen een lapje uitzoeken dat hen herinnert aan een overledene en dit stukje stof in een haag hangen. Van een mooi gedekte tafel kunnen zij een bordje pakken en er een gezegde van een overledene op laten schilderen. Op een gladgeschoren heg worden twee breiende vrouwen geprojecteerd. Zij breien voort op wat de vorige generatie heeft voortgebracht. Op een andere plek worden rond een vuurcirkel namen van overledenen gezongen.

Onder de ruim driehonderd bezoekers zijn ook de beide herders van de Halfweg/Zwanenburgse kudde: dominee Gert van de Meeberg en pastor Fons Litjens. En evenals zovelen zien ook zij dat het goed is. Dat het goed is ziet ook Helga Traas. Acht jaar geleden is haar echtgenoot er begraven. Ook een beetje uit nieuwsgierigheid is de Zwanenburgse juist deze avond naar de begraafplaats gekomen.

"Ik moet zeggen dat ik ervan geniet'', zegt ze. "Een vredige sfeer, prachtig weer en veel symbolen. Ik noem het een geschenk dat ik dit mee mag maken.' 'Op de vraag of Allerzielen Alom wat haar betreft op herhaling mag antwoordt ze resoluut: "Het is niet goed als dat zou gebeuren. Je moet oppassen dat het geen sleur wordt. Het moet verrassend blijven.''

Eerder al verleende Simone de Groot op een aantal andere plekken medewerking aan Allerzielen Alom. Voor de eerste keer in Haarlemmermeer bezocht ze alle begraafplaatsen. "Gekozen is voor Zwanenburg omdat deze begraafplaats heel sfeervol is, voldoende beschutting biedt en heel verschillend is ingericht. Daarnaast ligt hij midden in het dorp en daarom een perfecte plek. De dood moet niet buiten de gemeenschap staan vind ik'', zegt De Groot die hoopt dat Allerzielen Alom in de polder een vervolg krijgt. "Maar concreet is het nog niet.''

Allerzielen Alom is een idee van kunstenares Ida van der Lee en wordt een voorbeeld genoemd om 'de doden niet te verzwijgen, maar te vieren om wie ze waren en wat ze te vertellen hebben'. In de afgelopen vijf jaar is Allerzielen Alom uitgegroeid tot een nieuwe traditie in Nederland en inmiddels zijn er ook plannen om Allerzielen Alom in de buurlanden België en Duitsland te starten, zo staat te lezen op de website allerzielenalom.nl.

Allerzielen Alom biedt een artistiek antwoord op essentiële vraagstukken in onze cultuur. Het herneemt de oude katholieke traditie en biedt gelegenheid om de doden te herdenken op een manier die aansluit bij de huidige seculiere samenleving. Met respect en ruimte, zorg en aandacht worden er vieringen op begraafplaatsen of zogeheten 'rituele landschappen' georganiseerd die inspirerend en toegankelijk zijn.

Van der Lee heeft het concept vanuit de kunst ontwikkeld. De kunst als motor van de verbeelding, die toegang geeft tot het mysterie van de dood. Allerzielen Alom is vernieuwend omdat er een focus is op 'het geleefde leven' en niet op verlies en rouw. Allerzielen Alom heeft telkens sympathie en ondersteuning ontvangen vanuit de kerken. Er is gepreekt in kerken en de liturg van Bisdom Haarlem-Amsterdam heeft er lovend over geschreven.